Tuesday, July 23, 2019
Home > ዜና > የአፓርታይድ መጨረሻው ጦርነት ነው – Seyoum Teshome

የአፓርታይድ መጨረሻው ጦርነት ነው – Seyoum Teshome

በመሠረቱ “አፓርታይድ” ብዙሃኑን የህብረተሰብ ክፍል በዘር፥ ብሔር፥ ቋንቋ በመከፋፈል አብላጫ ድምፅ (Majority) እንዳይኖር በማድረግ የተቀናጀ የፖለቲካ ንቅናቄን ማዳከም፣ በዚህም የአንድ ወገን የበላይነትና ተጠቃሚነትን ማረጋገጥ ዓላማ ያደረገ ስርዓት ነው፡፡ ለምሳሌ በደቡብ አፍሪካ የነበረው የአፓርታይድ ስርዓት የነጮችን የበላይነት ለማረጋገጥ በቅድሚያ የወሰደው እርምጃ በዘር፥ የቆዳ ቀለም፥ ቋንቋ፥ ጎሳና ብሔር ጥቁሮችን በአስር (10) ክልሎች መከፋፈል ነው፡፡ በመቀጠል ደግሞ ከሀገሪቱ ህዝብ ቁጥር 85% የሚሆኑትን ጥቁሮች ከመሬታቸው በማስነሳት በ15%ቱ መሬት ላይ እንዲሰፍሩ ካደረገ በኋላ 15% የሚሆኑትን ነጮች 85% የሚሆነውን መሬት እንዲቆጣጠሩ አድርጏል፡፡ በዚህ መሠረት፣ አብላጫ ድምፅ ያላቸው ጥቁሮች የተቀናጀ የፖለቲካ ንቅናቄ እንዳያደርጉ በማድረግ የነጮችን የስልጣን የበላይነት፣ አብዛኛውን የመሬትና ተፈጥሮ ሃብት በመቆጣጠር ደግሞ የኢኮኖሚ የበላይነታቸውን አረጋግጧል፡፡

በተመሣሣይ በህወሓት መሪነት የተዘረጋው የአፓርታይድ ስርዓት፤ አንደኛ የወልቃይትን ህዝብ ከተቀረው የአማራ፣ በተለይ የጎንደር ህዝብ በመነጠል፣ ሁለተኛ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸውን ትግሬዎች በማስፈር በአከባቢው የሚኖሩ አማራዎች ቀድሞ የነበራቸውን አብላጫ ድምፅ አሳጥቷቸዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የእኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄ እንዳያነሱ ለማድረግ ከፍተኛ አፈና እንደሚፈፅም ይታወቃል፡፡ በዚህ መልኩ የወልቃይት አማራዎችን ፖለቲካዊ መብትና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት በጉልበት በመደፍጠጥ የትግሬዎችን የበላይነትና ተጠቃሚነት አረጋግጧል፡፡

እንደ አፓርታይድ ስርዓት የህወሓት ዓላማ የብዙሃኑን ፖለቲካዊ መብትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት በመግፈፍ የጥቂቶችን የበላይነትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ ነው፡፡ በዚህ መሠረት የወልቃይት አማራዎችን ከጎንደር ህዝብ በመነጠል በአከባቢው የነበራቸውን አብላጭ ድምፅ ያሳጣቸው የትግሬዎችን የበላይነትና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ነው፡፡ በሌላ በኩል፣ በወልቃይት የሚኖሩ ትግሬዎች አብላጫ ድምፅ እንዲኖራቸው ከአስቻለ በኋላ እንኳን የአማራዎችን ፖለቲካዊ መብትና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ፍፁም ፍቃደኛ አይደለም፡፡ ከዚያ ይልቅ የመብትና ፍትህ ጥያቄ ያነሱ የወልቃይት ነዋሪዎችን ከመኖሪያ ቤታቸው ቀርቶ በስደት ከሚኖሩበት እያደነ ግፍና በደል ይፈፅምባቸዋል፡፡

ስለዚህ የወልቃይት አማራዎች አንደኛ፦ በአከባቢው ያላቸውን አብላጫ፡ድምፅ እንዲያጡ ተደርገዋል፣ ሁለተኛ፦ እንደ አናሳ ድምፅ (minority) መብታቸው አይከበርም፡፡ በመሆኑም ህወሓት በዘረጋው የአፓርታይድ ስርዓት ውስጥ የወልቃይት አማሮች መብት በፍፁም አይከበርም፡፡ ይህ መሠረታዊ የዴሞክራሲ መርህን ይፃረራል፦

“As democracy is understood today, the minority’s rights must be protected no matter how alienated a minority is from the majority society; otherwise, the majority’s rights lose their meaning.”

ከላይ በተጠቀሰው መሠረት በህወሓት መሪነት የተዘረጋው የአፓርታይድ ስርዓት የወልቃይት አማራዎችን መብት ከመግፈፉ በተጨማሪ አሁን ላይ በአከባቢው አብላጫ ድምፅ ያላቸውን ትግሬዎች መብት ትርጉም ያሳጣዋል፡፡ ከመሠረታዊ የዴሞክራሲ መርህ ተፃራሪ የሆነው የአፓርታይድ ስርዓት በዴሞክራሲያዊ መንገድ ማስተካከል ሆነ ማስወገድ አይቻልም፡፡ በመሆኑም የወልቃይት ጥያቄ መልስ የሚያገኘው፤ አንደኛ፦ በትግራይ ህዝብ ፖለቲካዊ ውሳኔ ሲሆን፣ ሁለተኛ ደግሞ በአማራዎች የትጥቅ ትግል ነው፡፡

የመጀመሪያው መንገድ ህወሓት በተለይ በትግራይ የዘረጋው የአፓርታይድ ስርዓት ለወልቃይት አማሮች ብቻ ሳይሆን ለብዙሃኑ የትግራይ ህዝብ የማይበጅ መሆኑን ተገንዝቦ ይህን ቡድን በፖለቲካ ምርጫ ወይም በአመፅ ከስልጣን ማስወገድ ነው፡፡ ሁለተኛው መንገድ ግን ህወሓትን በትጥቅ ትግል ማስወገድ ነው፡፡ በዚህ መንገድ በሚካሄድ ትግል የወልቃይት አማሮች ህልውና በተለይ ከጎንደር ጋር የተሳሰረ እንደመሆኑ የጎንደር ብሎም የአማራ ህዝብ በግጭቱ ቀጥተኛ ተሳታፊ ሊሆን እንደሚችል መገመት ይቻላል፡፡ በተመሣሣይ በወልቃይት የሚኖሩ ትግሬዎች ህልውናቸው ከተቀረው የትግራይ ህዝብ ጋር እንደመሆኑ የክልሉ ህዝብ በግጭቱ ተሳታፊ ይሆናል፡፡ በዚህ መሠረት ሁለተኛው መንገድ በአማራና ትግራይ ህዝቦች መካከል ማለቂያ የሌለው የእርስ-በእርስ ጦርነት ሊያስከትል ይችላል፡፡

በአጠቃላይ የወልቃይት ጥያቄ ከአፓርታይድ ጭቆና ነፃ የመውጣት ነው፡፡ የወልቃይት አማሮች እና የትግራይ ህዝብ ከህወሓት ጭቆና ነፃ እስካልወጡ በሁለቱ ህዝቦች መካከል የእርስ-በእርስ ጦርነት የመከሰት ዕድሉ በየቀኑ እየሰፋ ይሄዳል፡፡

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.